Rola aktywności fizycznej dzieci w wieku wczesnoszkolnym

Ruch to jeden z przejawów życia, który towarzyszy dziecku już od momentu narodzin. Aktywność fizyczna jest szczególnie istotna u dzieci w wieku wczesnoszkolnym. Dlaczego akurat wtedy? Wszystko za sprawą tego, że wówczas znajdują się one w fazie intensywnego wzrostu, doskonalenia oraz wzmacniania. Można wręcz powiedzieć, że ruch na tym etapie ich życia, to główny czynnik, który stymuluje ich prawidłowy rozwój. Właśnie dlatego tak ważne jest to, aby aktywność fizyczną uprawiać i rozwijać już od najmłodszych lat.

Co dzieci zyskują za sprawą aktywnego trybu życia?

Aktywność ruchowa pełni cztery podstawowe funkcje:

Funkcja adaptacyjna

• Za sprawą ćwiczeń fizycznych oraz ruchu dziecko hartuje swój organizm, czyli po prostu zwiększa swoją wytrzymałość na bodźce oraz zewnętrzne czynniki ze strony środowiska (takie jak np. wiatr, zimno, wilgotność powietrza).
• Przekłada się to także na odporność społeczną oraz psychiczną.

Funkcja stymulacyjna

• Za sprawą ruchu mięśnie, które wykonują pracę, zwiększają swoją objętość, przekrój, sprężystość oraz siłę. Oprócz tego dochodzi także do wzrostu i wzmocnienia więzadeł oraz ścięgien.
• Aktywność fizyczna pobudza układ oddechowy. Dzięki temu oddech przy wysiłku staje się szybszy oraz głębszy. Ponadto zwiększa się pojemność życiowa płuc oraz ilość przyswajanego przez dziecko tlenu.
• Ruch wpływa w sposób pozytywny na mineralizację kości. Zwiększa ich sztywność oraz masę (gęstość). Regularny wysiłek fizyczny stymuluje również układ krążeniowo – naczyniowy.
• Ruch  pobudza dojrzewanie układu nerwowego. Oprócz tego przyspiesza rozwój motoryki małej i dużej.
• Nie można również zapominać, że to właśnie za sprawą ruchu dziecko uczy się otaczającego je świata, kształtuje swoją uwagę, sprawność oraz wzbogaca repertuar swoich codziennych doświadczeń. Za jego sprawą rozwija także własną samodzielność. Oprócz tego różne ćwiczenia oraz zabawy w grupie przystosowują je stopniowo do zachowań prospołecznych.

Funkcja korekcyjna

• Działania korekcyjne to grupa ćwiczeń dedykowana głównie dla dzieci z wadami postawy, ale z powodzeniem można je także stosować u dzieci z astmą, otyłością oraz w przypadku niektórych z zaburzeń układu krążenia. Można więc powiedzieć, że funkcja korekcyjna jest także funkcją leczniczą oraz terapeutyczną.

Funkcja wyrównawcza (kompensacyjna)

• Ruch to tak naprawdę podstawowy czynnik prozdrowotny, który może zrównoważyć niekorzystny bilans bodźców, jakie wpływają na młody organizm (np. komputer, telewizja).

Warto przy tym mieć na uwadze fakt, że aktywność ruchowa to kluczowy element:

• właściwego rozwoju całego organizmu,
• rozwijania wydolności oraz funkcji organizmu,
• formowania optymalnej postawy i budowy ciała,
• adaptacji do środowiska społecznego oraz przyrodniczego,
• zapobiegania wielu poważnym chorobom,
• rozwoju społecznego oraz psychicznego,
• terapii wielu chorób oraz zaburzeń (fizycznych oraz psychicznych).

Najważniejsze jest więc to, aby dziecko jak najwięcej czasu spędzało w ruchu, a nie siedząc lub leżąc przed komputerem, czy telewizorem. Oczywiście nie musi codziennie ćwiczyć, ale ruch jest jak najbardziej wskazany. Nawet zabawa na domowym placu zabaw, wspinanie się po ściance wspinaczkowej albo huśtanie się na zwyczajnej huśtawce mogą mieć zbawienny wpływ na jego właściwy rozwój. Z pewnością warto więc zapewnić mu odpowiednie warunki, żeby tych pomysłów na aktywne spędzanie wolnego czasu nigdy nie zabrakło.

Podstawowe cele i zadania aktywności fizycznej

Według A. Krawańskiego można wyodrębnić dwa zasadnicze cele aktywności fizycznej:

• zaspokojenie doraźnych potrzeb rozwojowych organizmu,
• przygotowanie do dbania o ciało po zakończeniu procesu wychowawczego.

Z kolei J. Bielski do podstawowych celów aktywności fizycznej zalicza:

• wypracowanie u dziecka poczucia odpowiedzialności za swój rozwój oraz zdrowie swoje oraz innych (np. domowników),
• harmonijny, a przy tym i wszechstronny rozwój dziecka (kluczowe w tym wypadku jest zwiększenie sprawności fizycznej, nabycie odporności na szkodliwe oddziaływanie ze strony bodźców psychicznych i fizycznych),
• wyposażenie dziecka w kompetencje i wiedzę, które uproszczą mu aktywne branie udziału w wielu różnych formach ruchowych,
• rozbudzenie zainteresowań aktywnością ruchową (charakter turystyczny, rekreacyjny i sportowy).

Główne elementy rozwoju fizycznego to:

• różnicowanie (doskonalenie się struktury tkanek, poszczególnych układów względem siebie, do tego dochodzi jeszcze kształtowanie się prawidłowych proporcji organizmu),
• wzrastanie (zmiany wielkości organizmu, powiększenie się wzrostu oraz masy ciała),
• dojrzewanie (doskonalenie się sposobu działania konkretnych układów).

Aktywność ruchowa jest bardzo ważnym czynnikiem, który w sposób pozytywny oddziałuje na zdrowie każdego człowieka, a co z tym powiązane, na wszystkie układy jego organizmu. Regularne wykonywanie zróżnicowanych ćwiczeń, zwłaszcza tych, które sprawiają przyjemność, a nie tylko poprawia wydolność organizmu, ale także stanowi istotny zabieg zdrowotno-higieniczny. Uprawianie jakichkolwiek form aktywności ruchowej wykazuje pozytywny wpływ na samopoczucie. To następstwo tego, że korzystnie oddziałuje na odprężenie psychiczno-nerwowe.

Kluczowe zmiany w efekcie uprawiania zróżnicowanych form ruchowych dochodzą do skutku w czynnościach układu krążenia, oddechowego, mięśniach szkieletowych i mechanizmach kontroli metabolizmu. Oprócz tego aktywność fizyczna doprowadza do zwiększenia pojemności życiowej płuc (zwiększa się wówczas ich maksymalna wentylacja i tym samym dochodzi do zwiększenia ogólnej wytrzymałości organizmu). Wszystkie te wspomniane wyżej cele i zmiany, do których doprowadza aktywność ruchowa, w sposób jednoznaczny dowodzą, że nie tylko można, ale wręcz trzeba prowadzić aktywny tryb życia i to już od najmłodszych lat